Wat is het verschil tussen COVID-19 en SARS-CoV-2?

Het nieuwe coronavirus is door de Coronavirus Study Group van de ‘International Committee for the Taxonomy of Viruses’ SARS-CoV-2 genoemd. De ziekte die dit virus veroorzaakt, heet ‘Coronavirus Disease 2019’, afgekort tot COVID-19.

Kunnen huisdieren besmet raken met het nieuwe coronavirus?

De kans is erg klein dat huisdieren besmet raken met het nieuwe coronavirus. Op dit moment zijn er enkele meldingen van honden en katten in Hongkong, New York, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Spanje en België die positief getest zijn op het virus. Ook in Nederland zijn twee honden en enkele katten besmet geweest met het virus.

Uit experimentele onderzoeken waarbij dieren opzettelijk zijn besmet met het virus, is gebleken dat katten, fretten, konijnen en hamsters geïnfecteerd kunnen raken. Er zijn nog geen natuurlijke besmettingen van fretten, konijnen of hamsters bekend.

Zijn er in Nederland huisdieren besmet met het coronavirus?

In Nederland zijn er gevallen bekend van dieren met het nieuwe coronavirus. Bij één hond zijn antistoffen tegen het virus aangetroffen. Dit betekent dat de hond besmet is geweest met het virus. Bij één andere hond is het virus zelf aangetroffen. Beide honden kwamen uit een huishouden met COVID-19-patiënten.

Ook zijn er in Nederland bij enkele katten antistoffen gevonden tegen het nieuwe coronavirus. Dit betekent dat de katten besmet zijn geweest met het virus. Bij één kat is het virus zelf aangetroffen. De dieren kwamen uit huishoudens met COVID-19-patiënten. Daarnaast zijn op besmette nertsenbedrijven boerderijkatten besmet geraakt met het virus.

Hoe groot is de kans dat een huisdier een ander dier of mens besmet?

De kans dat een huisdier een ander dier of mens besmet is zeer klein in vergelijking tot besmetting van mens op mens. Er zijn nog geen gevallen bekend dat besmette huisdieren mensen hebben besmet.

Het is bekend dat zieke katten het virus kunnen uitscheiden via de keel/bek en via de ontlasting. Er is echter nog geen duidelijk bewijs dat katten elkaar kunnen besmetten. In experimenteel onderzoek is dat wel aangetoond, maar het is onbekend in hoeverre dit onder natuurlijke omstandigheden kan plaatsvinden. Hiervoor is meer onderzoek nodig. Het risico van kat-op-katbesmetting wordt op dit moment als klein ingeschat. 

Honden kunnen waarschijnlijk het virus niet overbrengen naar andere honden. Er zijn ook geen aanwijzingen dat honden die besmet zijn met het nieuwe coronavirus het aan een mens kan overdragen.

Adviezen voor eigenaren van huisdieren met knuffelcontact

  • Als niemand in het huishouden klachten heeft en het huisdier ook niet.
    Dan zijn er geen maatregelen nodig voor het contact met (knuffel)huisdieren. Goede hygiëne is en blijft belangrijk. Het dier mag gewoon naar buiten.
  • Als het huisdier ziek is, maar verder niemand in het huishouden klachten heeft.
    Dan gaan we er van uit dat het dier niet besmet is met het nieuwe coronavirus. Goede hygiëne is belangrijk, het dier mag naar buiten. Overleg zo nodig met de dierenarts.
  • Als iemand in het huishouden klachten heeft die passen bij COVID-19, maar het huisdier niet ziek is.
    De kans is heel klein dat je dier ziek wordt. Uit voorzorg geven we toch enkele adviezen. Als je klachten hebt die passen bij COVID-19 (Verkoudheidsklachten (zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn), hoesten, benauwdheid, verhoging of koorts, plotseling verlies van reuk en/of smaak (zonder neusverstopping)), laat je dan testen op het nieuwe coronavirus. Vermijd intensief knuffelen en contact met het dier tot de uitslag bekend is. Laat, als dat mogelijk is, een niet-zieke huisgenoot voor het huisdier zorgen. Goede hygiëne is belangrijk. Het huisdier mag naar buiten.
  • Als iemand in het huishouden klachten heeft die passen bij COVID-19, en het huisdier ziek is.
    Als er mensen in het huishouden zijn met klachten die passen bij COVID-19 (Verkoudheidsklachten (zoals neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn), hoesten, benauwdheid, verhoging of koorts, plotseling verlies van reuk en/of smaak (zonder neusverstopping)), en het dier ook klachten krijgt die kunnen passen bij COVID-19 (luchtweg of darmklachten), dan bestaat er een kleine kans dat het dier besmet is met het nieuwe coronavirus. Het advies is om het dier (zoveel mogelijk) binnen te houden. Laat het dier buiten niet vrij rondlopen. Goede hygiëne is extra belangrijk. Zorg dat het dier niet naar een locatie gaat waar veel dieren bij elkaar komen (opvang, pension, asiel). Als het dier ernstige benauwdheids- en /of diarreeklachten heeft, neem dan telefonisch contact op met de dierenarts. Die beoordeelt of de klachten van het dier passen bij COVID-19.
    De kans dat mensen ziek worden van het dier is veel kleiner dan dat ze ziek worden van hun huisgenoten. Het is verstandig dat alle huisgenoten met klachten zich laten testen en intensief contact met het zieke dier vermijden.

 

Ik ben COVID-19-patiënt en word opgenomen in het ziekenhuis. Wat moet ik doen met mijn huisdier?

Je kunt je huisdier door anderen laten verzorgen. Het is voldoende als zij de algemene hygiënemaatregelen voor omgang met huisdieren in acht nemen, zoals regelmatig handen wassen en niet laten likken. Als het niet mogelijk is dat anderen voor je huisdier zorgen, breng je huisdier dan onder in een dierenpension of zorg voor opvang elders.

Kan ik besmet worden door (wilde) ratten?

Op dit moment zijn er geen aanwijzingen dat ratten geïnfecteerd kunnen worden met SARS-CoV-2. Het risico voor mensen op blootstelling via geïnfecteerde ratten wordt met de huidige kennis als zeer gering ingeschat. Voor mensen die beroepsmatig met (wilde) ratten in aanraking komen (o.a. plaagdierbeheersers), is het advies om de reguliere beschermingsmaatregelen te treffen tegen mogelijke ziekteverwekkers. Voor eigenaren van tamme ratten is het advies hetzelfde als bij honden en katten.

Er zijn veel egels ziek. Hebben zij COVID-19?

Er worden dit jaar meer dan in andere jaren ernstige huidafwijkingen bij egels gevonden. Er is nog geen eenduidige oorzaak gevonden en daar wordt door diverse organisaties onderzoek naar gedaan. Bij de egels die zijn getest is geen Sars-CoV-2 virus aangetoond. Mocht u zieke egels vinden, dan is het altijd belangrijk persoonlijke hygiënemaatregelen in acht te nemen, want ook bij egels komen ziekteverwekkers voor die infecties bij mensen kunnen veroorzaken. Op www.dwhc.nl is meer informatie te vinden.

Nertsen zijn gevoelig voor het virus. Hoe wordt het risico op besmetting zo klein mogelijk gehouden?

In Nederland is het nieuwe coronavirus aangetroffen op  nertsenbedrijven. Besmette bedrijven worden geruimd en vanaf 1 maart 2021 wordt de pelsdierhouderij in Nederland beëindigd. Voor de bedrijven die niet besmet zijn gelden in Nederland extra voorzorgsmaatregelen:

  • een vervoersverbod voor nertsen en mest van nertsen;
  • een hygiëneprotocol voor bezoekers en vervoersmiddelen;
  • een bezoekersverbod voor de stal;
  • een verplichting om te zorgen dat katten en honden het bedrijf niet kunnen verlaten of de verblijfsplaatsen kunnen binnenkomen.
  • een dringend advies dat medewerkers met klachten passend bij COVID-19 niet met de nertsen in aanraking komen, niet in de stal komen en zich laten testen.
  • als medewerkers wisselen van bedrijf, moeten zij tussendoor 10 dagen wachten. Medewerkers van besmette bedrijven worden geadviseerd zich te laten testen.
  • alle nertsenhouders zijn verplicht hun medewerkers te registreren, zodat de NVWANederlandse Voedsel- en Warenautoriteit kan controleren of de maatregelen en adviezen worden opgevolgd.

Het hygiëneprotocol voor nertsenhouders is aangescherpt. Deze is te vinden op de website van de NVWA Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Medewerkers van nertsenbedrijven zijn onder andere verplicht om mondkapjes te gebruiken.

Hoe zijn de besmettingen van nerts op mens vastgesteld?

Onderzoekers hebben de genetische code van de virussen die zijn aangetroffen bij nertsen vergeleken met de genetische code van de virussen die zijn aangetroffen bij de medewerkers van het besmette nertsenbedrijf. Op basis daarvan is een stamboom gemaakt. Daaruit kan een beeld worden gekregen van de manier waarop mensen en dieren in tijd en plaats zijn besmet. Op grond daarvan is geconcludeerd dat ten minste twee medewerkers van besmette nertsenbedrijven het virus waarschijnlijk van nertsen hebben opgelopen.

Moeten omwonenden van de besmette bedrijven zich zorgen maken?

Deskundigen beoordelen dat er buiten de besmette bedrijven geen verhoogd risico is voor de volksgezondheid. Er is geen reden om aan te nemen dat het virus zich over grotere afstanden zal verspreiden. Het virus is niet aangetroffen in luchtmonsters die zijn genomen buiten de stallen van besmette bedrijven. Uit onderzoek blijkt dat  er in Nederland vanuit de besmette bedrijven geen verspreiding van het virus is geweest naar de omgeving. Ook is er een vergelijking gemaakt met virusdeeltjes die zijn aangetroffen bij COVID-19-patiënten in de omgeving van de besmette nertsenbedrijven. Daaruit blijkt dat het virus dat is gevonden bij deze patiënten niet afkomstig is van de nertsenbedrijven. Alleen mensen die in een besmette stal komen lopen risico om door de nertsen besmet te raken. Om te voorkomen dat het virus langdurig op de bedrijven blijft circuleren, worden alle besmette bedrijven geruimd.

Waarom worden de besmette nertsenbedrijven geruimd?

Met de voorzorgsmaatregelen die waren genomen, zoals een vervoersverbod voor nertsen en bezoekersverbod wordt besmetting tussen bedrijven zoveel mogelijk voorkomen. Uit onderzoek blijkt dat het virus voor langere tijd kan blijven circuleren op besmette bedrijven. De enige manier om de besmetting van het bedrijf te stoppen is het ruimen van de dieren op een besmet bedrijf. De overheid heeft besloten tot een verplichte stoppersregeling waardoor  per 1 maart 2021 de pelsdierhouderij in heel Nederland wordt beëindigd. 

Wat doet de overheid om nieuwe besmettingen op te sporen?

Alle nertsenbedrijven in Nederland worden in de gaten gehouden:

  • Via een aangifteplicht: Nertsenhouders, onderzoeksinstellingen en dierenartsen zijn verplicht om symptomen die kunnen wijzen op een SARS-CoV-2-besmetting bij nertsen, zoals ademhalingsproblemen en een verhoogde mortaliteit, te melden bij het landelijk meldpunt dierziekten (telefoonnummer 0455463188).
  • Via een early warning: Alle nertsenbedrijven moeten wekelijks verplicht kadavers (met een maximum van 5) inzenden van natuurlijk gestorven dieren. Hiermee kunnen eventuele nieuwe besmettingen snel worden ontdekt.

In Noord-Brabant zijn relatief veel mensen besmet met het coronavirus. In deze provincie wordt ook veel vee gehouden. Is er een relatie tussen het aantal coronabesmettingen en de veehouderij in dit gebied?

Waarschijnlijk niet. Er zijn geen aanwijzingen dat vee, zoals koeien, varkens en kippen, geïnfecteerd kan raken met het nieuwe coronavirus. Wel zijn nertsen bij meerdere nertsenbedrijven besmet geraakt. Hierbij hebben mensen waarschijnlijk in eerste instantie het virus overgedragen op de nertsen, die wel geïnfecteerd kunnen worden met SARS-CoV-2. Of er andere factoren, zoals de luchtkwaliteit waar de veehouderij invloed op heeft, een rol spelen is nog onbekend. Daarom zal worden verkend welk onderzoek er gedaan kan worden om de relatie tussen luchtkwaliteit, veehouderij en COVID-19 te onderzoeken.

Mag ik nog landbouwhuisdieren verzorgen als ik klachten heb die passen bij COVID-19?

Er zijn geen aanwijzingen dat landbouwhuisdieren, zoals koeien, varkens, kippen, schapen en geiten geïnfecteerd kunnen worden met het nieuwe coronavirus. Bij experimenteel onderzoek waarbij koeien, varkens, kippen en eenden opzettelijk zijn besmet, bleken deze dieren niet geïnfecteerd te worden. Uit voorzorg wordt geadviseerd dat mensen met COVID-19 of met klachten die passen bij COVID-19 het contact met de dieren vermijden en de verzorging van hun dieren aan anderen (zonder klachten) over laten. Dat houdt ook in dat je niet in de stal komt.

Is COVID-19 meldingsplichtig voor dieren?

Alleen nertsenhouders, dierenartsen en onderzoeksinstellingen zijn op dit moment verplicht om symptomen die kunnen wijzen op COVID-19 bij nertsen, zoals ademhalingsproblemen en verhoogde sterfte, te melden. Dit naar aanleiding van de vastgestelde besmettingen op nertsenbedrijven in Nederland. Omdat andere dieren in de veehouderij niet gevoelig lijken voor SARS-CoV-2, wordt voor deze dieren geen meldplicht ingesteld.

De Nederlandse overheid heeft als lid van de World Organisation for Animal Health (OIE) de plicht om relevante ontwikkelingen ten aanzien van (mogelijk) opkomende dierziekten te melden. Daarom is het verzoek aan dierenartsen om bij verdenkingen contact op te nemen met de NVWA. De NVWA besluit per geval of er diagnostisch onderzoek moet worden verricht. Wageningen Bioveterinary Research heeft hiervoor een PCR-test beschikbaar. Ook aan laboratoria wordt gevraagd om positieve testuitslagen bij de NVWA te melden.

Waar kan ik meer informatie vinden over COVID-19 bij dieren?

Meer informatie over COVID-19 die specifiek betrekking heeft op dieren is te vinden op https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/coronavirus-covid-19/openbaar-en-dagelijks-leven/dieren.